Brjálaður Anarkisti

Ég lærði að hjóla frekar seint og gekk það mjög erfiðlega framanaf. Ég var 7 ára og staðurinn var Vestmannaeyjar. Þar hafði ég búið í rúmt hálft ár og átti eftir að búa í rúmt hálft ár til viðbótar. Ég datt á hverjum degi í nokkrar vikur. Ég bjó á Fjólugötu 19, hún var þá efsta eiginlega íbúðargatan í Eyjum. Eitt sinn er ég var að hjóla niður í bæ fór keðjan af einhvers staðar í miðri brekkunni á malarveginum. Þar með voru bremsurnar farnar. Ég tók alveg kolranga stefnu í málunum, reyndi bara að halda mér sem lengst á hjólinu, sem þýddi að ég fór hraðar og hraðar niður í bæ þar til ég braut hjólið í tvennt á húsvegg lengst niðri í bæ. Ég held ég hafi ekki einu sinni marist.

Um vorið um það leyti er ég varð átta ára flutti ég til afa og ömmu á Ásvallagötu 75. Ég hafði hátíðlega tilkynnt foreldrum mínum fyrirætlanir mínar þremur mánuðum fyrr, að ég ætlaði að yfirgefa Vestmannaeyjar á undan þeim og fara til afa og ömmu. Þar gerði ég bara tvennt, ég hjólaði um hverfið og las upp allt Hofsvallagötuútibú Borgarbókasafnsins. Aðrir krakkar fóru í sveit, ég fór til afa og ömmu á Ásvallagötu. Eftir að fjölskylda mín flutti aftur í bæinn fórum við í Fossvoginn og bjuggum þar um tíma í Brúnalandi 36, því leigusamningurinn á húsinu okkar að Háaleitisbraut 21 var ekki útrunninn. Þaðan hjólaði ég fyrst til Ásvallagötu, 8 ára að aldri, en það var þó ekki fyrr en ég varð 9 ára sem ég fór að stunda það reglulega að hjóla heiman frá mér á Háaleitisbraut til afa og ömmu á Ásvallagötu og aftur til baka.

Þegar ég varð 11 ára var ég ráðinn sem sendill hjá Olíufélaginu Skeljungi HF. Þar vann ég í þrjú sumur og hjólaði jafnan í umferðinni niður í Toll, helstu viðskiptabanka og þó aðallega til “keppinautanna” með pappíra upp á næstum hvern einasta dag. Já, og fór með gögn til eyðingar til Olíufélagsins HF á Suðurlandsbraut 18 því þeir áttu tætara en Skeljungur ekki. Eitt sinn var keyrt á mig og ég flaug fleiri metra. Ég beit bara á jaxlinn, enda kom ekkert fyrir nema ég fékk smá skrámu.

Þegar ég var 11 ára skildu foreldrar mínir. Tveimur árum síðar flutti ég með mömmu að Spítalastíg, þar sem hún hafði keypt hús. Mér fannst þetta ömurlega súrt í broti, það bjuggu engir krakkar þarna, bara fyllibyttur og geðsjúklingar og Megas. Og mamma og Birgir, Eva systir og ég. Allir vinir mínir áttu heima í Háaleitishverfi. Þannig að ég vandist því fljótt að hlaupa, hjóla eða ganga á milli.

Smám saman fór ég að elska Þingholtin. Fyrst þegar maður hefur reynt að búa í nánd við Kvosina vill maður helst ekki búa neins staðar fjarri henni. Reyndar flutti ég síðar til pabba í Mávahlíð og bjó víða í Hlíðunum með Völu, barnsmóður minni og fyrstu sambýliskonu. Það var um það leyti sem ég komst að þessari niðurstöðu að bílar væru ekki fyrir mig. Það hjálpaði líka til að þau fáu skipti sem ég ók með einhverjum öðrum en ökukennaranum, var svarið og sárt við lagt að aldrei, aldrei, aldrei skyldi viðkomandi nokkru sinni framar setjast upp í bíl þar sem ég væri við stýri.

Í London gerðist margt. Þar upplifði ég til dæmis í fyrsta sinn á æfinni að þrauka vetrarlangt án þess að leggjast í alvarlegt þunglyndi, sem ég gerði ávallt miðs- og síðvetrar frá því ég mundi eftir mér. Annað var, að þar sem það kostaði yfirleitt um það bil mánaðarlaun að fá miða LHR-KEF-LHR (sem var þó af einhverjum ástæðum mikið ódýrara en að fá miða KEF-LHR-KEF) þá hætti ég að fara heim í fríum og vann þess í stað svart sem hjólreiðasendill (þetta var nokkrum mánuðum áður en EES var undirritaður).

Það er fátt sem ég hef gert í lífi mínu sem hefur breytt því eins mikið og að gerast hjólreiðasendill í Lundúnum. Ég hjólaði 200 km á degi hverjum. Ég léttist úr 85 kg í 65, var ég þó ekki feitur fyrir, en ég er 187 cm að hæð, mjög vöðvarýr en beinastór, og gat hlaupið þindarlaust án þess að hvorki anda né svitna. Þótt svo ég hafi oft hlaupið í spik síðar, finnst mér sem ég hafi fengið glænýjan, eða amk allt annan líkama í Bretlandsdvölinni. Það má þó líka vera vegna breytts mataræðis, en ég minnkaði mikið kjötneyslu en jók fiskneyslu, en þó einkum og sérílagi var það að ég hef síðan svo til einungis neytt heimatilbúins matar sem útbúinn er úr upprunalegum náttúrulegum hráefnum. Ef ég fór eitthvað var það til þriðjaheimsþorpa á Suður-Ítalíu.

Ég skil ekki hvers vegna fólk keyrir um í Reykjavík. Þessi bær var mikið skemmtilegri þegar ég kynntist honum fyrst á árunum 1967-1969, oft á gönguferðum með afa mínum og nafna, en hann var reyndar haldinn sömu sérvisku og ég, sem þótti þó ekki nálægt því jafn mikil sérviska á þeim tíma. Hann gekk á hverjum degi til vinnu sinnar, frá Ásvallagötu 75 og niður í Fiskveiðasjóð við Lækjartorg.

En því miður, þá gerðist þetta á árunum 1985-1988 að einkabíllinn yfirtók bæinn okkar. Ætluð kjarabót handa verkalýðnum 1985 var að fella niður innflutningsgjöld af bílum. Við næstu mótmælagöngu hélt fólk á skiltum sem á stóð “Hversu lengi þarf að sjóða bíl til að hann verði ætur?” Árið 1984 man ég gjörla að bílastæði Menntaskólans við Hamrahlíð var yfirleitt hálftómt um miðjan daginn. Svo jókst bílaeignin og svo varð sprenging í bílaeign eftir að Kringlan var byggð.

framhald í næstu færslu …

Það fer víst að verða einkennilegra og einkennilegra hvers vegna ég keyri ekki bíl, eða svo heyrist mér að minnsta kosti af raddblæ þeirra sem hvá þegar ég segi þeim að ég hafi ekki ekið bíl eftir að ég tók bílpróf 17 ára að aldri og að ég hafði ekki einu sinni hugsað út í að endurnýja það á sínum tíma, þannig að ég hafi ekki verið með ökuréttindi frá 18 ára aldri, því mér hafi ætíð fundist ég hafa eitthvað betra við peningana mína að gera en að borga fyrir bílpróf.

Jafnvel þegar ég bjó í London og mér bauðst að taka bílpróf fyrir jafngildi fimm þúsund íslenskra króna, þegar það kostaði að minnsta kosti hundrað þúsund á Íslandi, þá fannst mér það ekki taka því, því ég hefði margt annað og betra við tímann að gera. Lundúnadvölin í raun styrkti lífsviðhorf sem höfðu mótast í mér í æsku og unglingsárum, þegar ég vandist fljótt að komast milli staða ýmist gangandi eða hjólandi. Umhverfissjónarmiðin vógu líka alltaf þungt.

Það voru hvorttveggja umhverfissjónarmið jafnt sem félagspólitískar ástæður sem lágu að baki þeirri ákvörðun minni á síðunglingsárum að aka ekki bíl. Bílar eru illir. Þeir sundurskera borgarlíf og færa fólk fjær hvoru öðru. Þeir eru höfuðuppspretta hávaða- jafnt sem umhverfismengunar. Þeir stuðla að leti. Þeir gera fólk háðari forgengilegum auðlindum, auðlindum sem er þar á ofan stórvarasamar að umhverfisáhrifum.

Ég fékk stundum að heyra á Lundúnarárunum (en ég bjó í Lundúnum á árunum 1988 til 1992, þegar ég var 24-28 ára (er þó fæddur 1963)) að nú væri ég að ljúga, umhverfisvernd væri alveg glæný uppfinning. :-> Ég held að ég hafi lesið fyrst um möguleg hnattræn umhverfisáhrif brennslu jarðolíu einhvern tímann á árunum 1969-1972. Þetta er líka gífurlega einfalt dæmi í grunninn og mjög auðvelt að geta sér til að áhrifin geta orðið óskapleg: þetta kolefni hefur ekki verið í umferð í fleiri fleiri jarðsöguleg tímabil. Hvað gerist ef því er skyndilega dælt út í andrúmsloftið?

Akið ekki, hjólið eða gangið.