Brjálaður Anarkisti

Síðan ég fór að lesa reglulega fyrir yngri dóttur mína, en hún er sú fyrsta af mínum börnum sem ég el upp sjálfur, hef ég lesið barnasögur og ævintýri vandlegar en nokkru sinni áður.

Ég hef lesið bækur sjálfum mér til skemmtunar síðan ég var fjögurra ára gamall og þar á meðal alls kyns ævintýri og þjóðsögur og þar má fremst nefna fyrsta þjóðsagnasafnið sem ég eignaðist, en það eru Íslenskar Þjóðsögur og Ævintýri í samantekt Einars Ólafs Sveinssonar sem ég fékk að eilífðarláni frá afa þegar ég var sex ára og las með áfergju aftur og aftur fram eftir öllum aldri.

Nú er ég hins vegar farinn að lesa þessar sögur á allt annan hátt en ég gerði í æsku og er allt í einu farinn að skilja hvað Nietzsche og Wilde meintu með að segja að lestur væri skapandi iðja (og gott ef ekki þessir nýmóðins póst-mó-derni-star séu að segja það sama) og er nú kominn að niðurstöðu sem kemur jafnvel sjálfum mér á óvart:

H.C. Andersen er fyrirlitlegur höfundur.

Glæpir hans gegn mannsandanum er óteljandi, en ég skal telja hér upp nokkra meðan ég nenni:

• Vesalings fátæk og munaðarlaus stúlka er látin sæta hinum grimmdarlegustu pyndingum sem að lokum leiða til dauða hennar af þeirri ástæðu einni að hún bar ekki nógu Lútherskan skilning á táknfræði lita. (Rauðu Skórnir)
• Götubörn eru að breyta rangt ef þau stela, jafnvel þótt það verði til að bjarga lífi þeirra. (Litla Stúlkan Með Eldspýturnar)
• Prinsessur eru búnar til úr öðruvísi efni en sótsvartur almúginn. (Prinsessan á Bauninni)

Ég ætla ekki að nefna Litla-Kláus og Stóra-Kláus til sögunnar, því það kemur enginn siðferðisboðskapur fyrir í þeirri sögu, þótt reyndar séu allar sögupersónurnar þar siðblindar með öllu.

Hins vegar finnst mér athyglisverð sú saga að Andersen hafi verið fyrirmyndin að Uriah Heep í David Copperfield eftir Dickens. Miðað við tóninn í sögum Andersens finnst mér það vera sérlega sennilegt.

Ef Andersen hefði skrifað Les Miserables þá hefði það verið stutt saga um vonda brauðþjófinn sem fékk makleg málagjöld í Bastillunni.

Var hann ekki líka Hegelisti?

…

Ég verð líka að hrósa því sem vel fer. Íslensk ævintýri eru best. Femínistar þurfa að fara að kíkja á sögur eins og t.d. Söguna af Hlini Kóngssyni sem eru algerar perlur.
Af þýddum ævintýrum eru Ævintýri Æskunnar í þýðingu Rúnu Gísladóttur best. Stíll hennar er margfalt betri en Steingríms Thorsteinssonar eða Þorsteins Thorarensens. Theódór Árnason var ekki slæmur heldur.

Þessi grein var skrifuð þriðjudaginn 21. febrúar 2006 klukkan 20:17. Hægt er að fylgjast með umræðunum gegnum RSS 2.0 veitu. Both comments and pings are currently closed.