Jónas
Jónas er talinn af mörgum vera íslenskasta skáldið, en í raun er staðreyndin hið gagnstæða. Af kvæðunum eftir hann sem voru í bókinni sem ég lærði í skóla var eitt elegískt distikon (hexameter og pentameter til skiptis, Ísland farsælda Frón), annað ítölsk sonnetta (Ég bið að heilsa), þriðja blanda af terza rima og ottava rima (Gunnarshólmi).
Flest framsæknustu kvæði hans voru í hæsta máta óþjóðleg. Hann var óþjóðlegasti Íslendingur síns samtíma. Hann varð sérstaklega frægur fyrir að ráðast harkalega að þjóðlegri menningu eins og hún kom fram hjá t.d. Sigurði Breiðfjörð.
14. nóvember 2007 klukkan 23:44
Auðvitað. Þjóðernishyggja felst fyrst og fremst í því að taka viðurkennda elítumenningu samtímans og segja að hún sé þjóðleg. Þetta er fyrirbæri sem hefur sýnt sig margsinnis.
„Þjóðleg menning“ er í besta lagi tilbúið fyrirbæri, og í versta falli uppáþröngvun og afskræming á ýmsum staðbundnum þáttum.
15. nóvember 2007 klukkan 8:09
Odin, ekki alveg sammála. Þjóðleg menning er það sem við drekkum inn með móðurmjólkinni, lögin sem við heyrum og syngjum, kvæðin sem við þekkjum, tilfinning fyrir tungumálinu. Allt litar þetta okkur og þarf ekki að vera slæmt.
Dæmi um það er að það eru til útsetningar á íslenskum þjóðlögum, misgóðar eftir Íslendinga en ég hef ekki heyrt eina einustu nothæfa eftir útlending, sama hvað viðkomandi var búinn að búa hér lengi. Verður alltaf ankannalegt.
Annað dæmi, aftur úr tónlistinni, börn á Íslandi eiga mjög auðvelt með að syngja lög eins og Hani krummi, með þessari séríslensku taktskiptingu, ekki einu sinni reyna að kenna öðrum norrænum börnum þetta, þau eiga gríðarlega erfitt með það.
Hins vegar, eitthvað sem gefur sig út fyrir að vera þjóðlegt, reynir að vera þjóðlegt (les Ísland er land þitt og álíka) er oftast hreinn viðbjóður. Eins og dæmið sem Elías nefnir, Sigurður Breiðfjörð, iðulega skelfilegur kveðskapur.
15. nóvember 2007 klukkan 9:27
Annars held ég að ástæðan fyrir því að Jónas þykir þjóðlegur sé sú að hann setur nýjan standard sem yngri skáld meta sig eftir og svo að sjálfsögðu notkunin á tungumálinu sem er brilljant.
Bragfræðin sem hann yrkir undir er auðvitað sjaldnast séríslensk.
15. nóvember 2007 klukkan 16:13
Jónas vó í raun aldrigi að íslandi í heild sinni. Og var, að mínu mati, færari en flestir smatímamenn hans um að lýsa fegurð landsins með slíku innsæi, og þó án væmni, að í brjósti hvers hals sem verður hans kveðskaps aðnjótandi kviknar föðurlands ást. Náttúrunni lýsir hann í allri sinni mynd, með náttúrufræðings innsæi, og gerir þar grimmd hennar og gæsku jafnt undir höfði.
Það er þjóðin, aftur á móti, sem kenna fær á gremju Jónasar. Í hans kveðskap gætir augljósra merkja um svartsýni í garð sinnar kynslóðar og þeirra sem á eftir munu koma. Mikilfengleikinn sem einkenndi feður vors lands og þjóðar forðum er ekki lengur að finna meðal erfingja þeirra. Þetta kemur glögglega fram í lokaversi kvæðisins ,,Ísland”.
Jón var utangarðsmaður að sögn hans nánustu vina og ógæfusamur einnig. Og tel ég því að gremja hans eigi að miklu leyti rætur sínar að rekja í sálarástand hans.
En sama hvað liggur að baki kveðskapar þessa óskabarns þjóðarinnar, eða ógæfunnar ef því er að skipta, þá tel ég það eigi umdeilanlegt að kjarni hans er mótaður í alla staði af íslandi og þess vættum. Og þótt hann notast hafi við erlenda bragarhætti þá er það eindæma vald á íslensku tungunni sem fyrst og fremst setur hann í brodd fylkingar. Betra er dýrt kveðið undi ítalskri sonnettu en leirburður undir fornyrðislagi!
Ekki hvarflar það að mér afneita Halldóri Laxness sem þjóðlegu skáldi af sókum Alþýðubókar hans. Eins gagnrýnin og hún er á siði og háttarlag sem
höfðu viðgengist meðal landsmann frá upphafi til þess tíma sem hún er skrifuð. Hugur minn er sá sami í garð Hr. Hallgrímssonar.
Jónas var gagntekin af sínu landi jafnt í sorg sem gleði. Landinu sem innblés hans besta kveðskap. Íslenskur veruleiki skóp hann og meitlaði. Og er því þungamiðja hans kveðskapar
Íslenskasta skáldið? Eflaust ekki. Á meðal þeirra? Eflaust.
Bölsýnn á sína þjóð? Tvímælalaust.
Óíslenskasta skáldið? Því vísa ég alfarið til föðurhúsana.
Þvílík hneisa!
,,Ég er einbúi nú
og ég á mér nú bú
í eldinum logandi rauðum.”
15. nóvember 2007 klukkan 16:43
Hildigunnur.
Sál mín fyllist sorg þegar ég sé hér notuð orðin ,,standard” og ,,brilljant”.
Nýtum heldur íslensk orð eins og ,,ný viðmið” og ,,frábær” í skrifum okkar og talmáli.
Annaras tek ég undir með þeim sem þykir heldur djúpt í árina tekið.
16. nóvember 2007 klukkan 12:32
Grím/Álfur, ósammála, tungumálið hefur ætíð tekið upp orð annars staðar frá; ég vil ekki sjá það staðna og festast með að nota eingöngu orð sem þegar eru til í tungumálinu. Góð og gild er orðsmíð en sama má vel gilda um tökuorð.
Leitt er þó að hafa valdið þér sorg í sálu (þó sjálfri finnist mér tilefnið léttvægt og lítt sorglegt)
17. nóvember 2007 klukkan 17:46
Sorgir annarra eru ávallt óraunverulegri en manns eigin.
18. nóvember 2007 klukkan 18:28
Eðlilega