Af meintum menningararfi
föstudaginn, júní 20th, 2008Íslendingar geta stundum verið uppfullir af þessari sérstöku tegund af andríki sem Írar kalla blarney, en þó einkum og sérílagi þegar þeir fara að útskýra land og þjóð fyrir útlendingum.
Þetta hefur bæði kosti og galla; goðsagnir sem ganga ljósum logum um Íslendinga virðast greiða þeim leið á alþjóðavettvangi, en þó gerist stundum að goðsagnir sem voru smíðaðar í fréttatilkynningu í fyrra fara allt í einu að standa landsmönnum fyrir þrifum þegar þeir reyna að fara að gangast upp í þeim.
Þá er menningararfurinn orðinn að menningararfa sem þarf að reyta.
Ein þessara goðsagna er á þann veg að Íslendingar séu hvalveiðiþjóð frá fornu fari og að hvalveiðar séu hluti af menningu okkar sem við getum ekki verið án ef við eigum að kallast Íslendingar. Reyndar veit ég ekki betur en að langafi minn hafi verið kominn af barnsaldri þegar Íslendingar veiddu sinn fyrsta hval, en frá örófi alda og fram að þeim tímum báru Íslendingar í brjósti sér frumstæðan ótta gagnvart þessum skepnum sem þeir álitu hálf-yfirnáttúrulegar þótt þeir víluðu sér reyndar ekki við að leggja sér til munns kjöt af þeim er þær ráku sjálfdauðir á land. Um annan samgang á milli manns og hvals var ekki að ræða hér á landi.
Annar er sá hluti af menningu okkar sem fáir virðast hafa mikinn áhuga á að varðveita, þótt hann hafi verið okkur til halds og trausts frá því landið var byggt fyrir rúmlega 1100 árum síðan, en það er íslenska geitin. Hún er í bráðri útrýmingarhættu, enda er stofninn kominn niður í uþb 100 dýr. Þetta er dýr sem getur lifað við erfiðari aðstæður en nokkuð annað húsdýr, etur næstum hvað sem er, gefur af sér mjólk sem er mikið hollari en kýrmjólk eða ærmjólk og er undirstaðan í sumum eftirsóttustu ostum á jarðríki.
Samt er eins og öllum sé sama. Enginn moggabloggari fellir tár yfir örlögum landnámsgeitarinnar, en þess í stað froðufella þeir yfir því óréttlæti að mega ekki veiða hvali sem enginn borðar og enginn kaupir. Síðan bíta þeir höfuðið af skömminni með því að halda því blákalt fram að þetta sé í og með til að vernda forna búskaparhætti.
Ostur víkinganna mun endanlega hverfa meðan dragúldið kjöt þurrabúðarhokraranna bíður til eilífðarnóns að komast í tollafgreiðslu sem aldrei verður veitt.
Er ekki eitthvað alvarlega rangt við þetta hátterni?
